Με τη λέξη τσοκ περιγράφουμε τη σύσφιξη στην άκρη της κάννης του κυνηγετικού όπλου, μία περιοχή όπου η εσωτερική διάμετρος του κοίλου της κάννης μειώνεται σταδιακά για να καταλήξει στο στόμιο. Η ιδέα είναι να ρυθμιστεί μέσω αυτής της ελεγχόμενης σύσφιξης ο ρυθμός διασκορπισμού των σκαγιών της γόμωσής μας, ώστε να έχουμε ιδανική διασπορά των σκαγιών στην απόσταση που μας ενδιαφέρει. Εάν αναλογιστούμε ότι το πιο ανοιχτό τσοκ, ο κύλινδρος, έχει ιδανική κατανομή στα 25 μέτρα και το πιο κλειστό, το φουλ, στα 40 με 45 μέτρα, βλέπουμε ότι η μέγιστο εύρος απόδοσης των τσοκ δεν ξεπερνάει τα 20 μέτρα από το ένα άκρο στο άλλο. Λαμβάνοντας όμως υπ’όψη ότι η πλειοψηφία των κυνηγετικών βολών γίνονται από τα 20 έως τα 40 μέτρα, αυτό το μικρό εύρος δικαιολογεί την χρήση διαφορετικών τσοκ ανά περίσταση.
Η εφεύρεση του τσοκ αποτελεί κάπως θολό τοπίο. Η πρώτη αναφορά σε τσοκαρισμένη κάννη κυνηγετικού όπλου αναφέρεται μέσα σε ένα βιβλίο και αφορά έναν αμερικανό οπλουργό και κυνηγό υδροβίων ονόματι Jeremiah Smith από το Rhode Island, το 1827. Η πρώτη επίσημη όμως αναφορά χρήσης του είναι για τον επίσης αμερικανό σκοπευτή Fred Kimble που λέγεται πως χρησιμοποίησε σύσφιξη στο όπλο του για να κερδίσει το πολιτειακό πρωτάθλημα σκοποβολής του Illinois το 1868. Δύο χρόνια νωρίτερα μάλιστα, ένας άλλος αμερικανός, φίλος του Kimble, ο Sylvester Roper, κατέθεσε αίτηση για πατέντα ευρεσιτεχνίας για την τσοκαρισμένη κάννη το 1866. Αποτελεί περίεργη σύμπτωση επίσης ότι έξι μόλις εβδομάδες αργότερα, το ίδιο έκανε και ο άγγλος W.R.Pape στη Μ. Βρετανία. Η πρώτη φορά που η τσοκαρισμένη κάννη φαίνεται να εφαρμόζεται από επίσημο οπλοκατασκευαστή είναι το 1874, όταν ο διάσημος κατασκευαστής William Wellington Greener δέχεται μία επίσημη παραγγελία από πελάτη του για να κατασκευάσει ένα όπλο με τσοκαρισμένες κάννες. Παραδόξως, παρ’όλο που η ιδέα φαίνεται να ξεκίνησε από τις Η.Π.Α. , ήταν ο άγγλος W.W. Greener τελικά που ιστορικά χρεώθηκε ως ο πατέρας του τσοκ. Τη ρεβάνς όμως πήραν και πάλι οι αμερικανοί όταν το 1959 η Winchester εφάρμοσε εναλλασσόμενες συσφίξεις σε όπλα παραγωγής της. Το συγκεκριμένο σύστημα είχε αρκετά θέματα αξιοπιστίας αλλά η ίδια εταιρεία το 1970 εφοδίασε το διάσημο μοντέλο της «1400» με τα πολύ επιτυχημένα και πασίγνωστα πλέον βιδωτά τσοκάκια τύπου “Winchoke”.
Τα τσοκ χωρίζονται καταρχάς σε δύο βασικές κατηγορίες. Τα σταθερά και τα εναλλασσόμενα. Τα σταθερά έχουν το πλεονέκτημα ότι δεν γίνεται να χαθούν ή να προκαλέσουν ατύχημα από τυχαίο ξεβίδωμα, δεν χρειάζονται ειδική συντήρηση, καθάρισμα και λάδωμα όπως τα εναλλασσόμενα και έχουν την φήμη ότι βγάζουν καλύτερες κατανομές, χρεώνοντας αυτήν τους την ιδιότητα τόσο στην απολύτως ομαλή μετάβαση της γόμωσης από το παράλληλο τμήμα της κάννης στη σύσφιξη όσο και στο ότι ο κατασκευαστής έχει την δυνατότητα να τους προσδώσει μεγαλύτερο μήκος απ’ ότι έχουν τα βιδωτά τσοκ, επιτυγχάνοντας έτσι λιγότερες παραμορφώσεις των σκαγιών, ειδικά στις στενές συσφίξεις. Τα εναλλασσόμενα τσοκ έχουν το τεράστιο πλεονέκτημα της πρακτικότητας. Με την χρήση τους ο κυνηγός μπορεί να χρησιμοποιεί ένα όπλο για όλα τα κυνήγια, κάτι που είναι πρακτικά αδύνατον για όπλο με σταθερές συσφίξεις χωρίς σοβαρούς συμβιβασμούς. Δεν είναι τυχαίο που πλέον η συντριπτική πλειοψηφία των κυνηγετικών όπλων του εμπορίου προσφέρονται μόνο με εναλλασσόμενα βιδωτά τσοκ.
Ο τρόπος λειτουργίας του τσοκ είναι μάλλον απλός. Τα σκάγια εισερχόμενα στην περιοχή της σύσφιξης συμπιέζονται από τις πλευρές της και τα πλευρικά σκάγια της γόμωσης σπρώχνονται προς το κέντρο της γόμωσης, με αποτέλεσμα την τάση να μένουν περισσότερη ώρα συγκεντρωμένα μέχρι η ατμοσφαιρική αντίσταση να αναλάβει αναπόφευκτα να τα σκορπίσει . Τα περισσότερα τσοκ έχουν μία εσωτερική γεωμετρία που αποτελείται από ένα κωνικό τμήμα το οποίο ακολουθείται από ένα παράλληλο τμήμα που αναλαμβάνει να ισορροπήσει τη συμπιεσμένη μάζα των σκαγιών πριν εξέλθουν από την κάννη. Το αυξημένο μήκος στα τσοκ που όλο και περισσότερο συναντάμε σήμερα προσφέρει το πλεονέκτημα ομαλότερης γωνίας του κωνικού τμήματος και μεγαλύτερου μήκους παράλληλο τμήμα, ιδιότητες που κατά γενική ομολογία προσφέρουν ποιοτικότερες κατανομές. Γι αυτό και τα τύπου «έσω-έξω» τσοκάκια είναι πλέον τόσο διαδεδομένα.
Είναι λογικό ένα οικονομικό σχετικά αξεσουάρ που μπορεί να επηρεάσει τόσο έντονα την τουφεκιά του όπλου μας, να έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον πάμπολλων εταιρειών, με αποτέλεσμα η αγορά να έχει πλημμυρίσει κυριολεκτικά από δεκάδες διαφορετικές μάρκες εξωεργοστασιακών τσοκ, που υπόσχονται να βελτιώσουν την απόδοση του όπλου μας. Είναι γεγονός ότι κάποια όπλα έχουν άριστα εργοστασιακά τσοκάκια και βελτιώνονται λίγο από μία τέτοια προσθήκη, ενώ άλλα, με κακής ποιότητος τσοκ, σχεδόν μεταμορφώνονται με ένα καλής ποιότητος εξωεργοστασιακό τσοκάκι. Μάλιστα τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε και δύο χαρακτηριστικές «μόδες»: Αυτή των τσοκ που σπάνε τα κέντρα της τουφεκιάς και εμπλουτίζουν την περιφέρειά της, κάνοντας το τσοκ πιο «κυνηγετικά φιλικό» στη συμπεριφορά του και αυτή των τσοκ φρένου, που με διάφορες πατέντες στο εσωτερικό του τσοκ ή με την χρήση ανάποδου porting, προκαλούν στιγμιαίο φρενάρισμα του συγκεντρωτήρα κατά την έξοδο της γόμωσης από την κάννη, επιτυγχάνοντας έτσι κοντύτερη άτρακτο του σμήνους σκαγιών στον αέρα, με ότι αυτό συνεπάγεται.
Ότι τσοκ και να διαλέξετε, φροντίστε τα για να τα χαίρεστε με ασφάλεια για πολύ καιρό. Τα τσοκ πρέπει να καθαρίζονται ξεχωριστά από το όπλο, να λαδώνονται ή να γρασάρονται στο σπείρωμά τους και να σφίγγονται στο όπλο πάντα με το ειδικό κλειδάκι τους. Μία πιθανή ζημιά από ένα κακοβιδωμένο τσοκ δεν θα βλάψει μόνο το ίδιο, αλλά και τμήμα της κάννης και πιθανόν να προκαλέσει ακόμα και τραυματισμό.